rational
/ˈræʃnəl/Based on reason and logic rather than on emotions or beliefs.
Tiếng Việt
có lý trí
RÁ-shə-nəl
Nhấn mạnh vào âm tiết đầu RÁ, âm 'sh' phát âm giống 's' nặng trong tiếng Việt, kết thúc bằng âm 'nəl' nhẹ.
Dựa trên lý trí và logic thay vì cảm xúc hay niềm tin.
Meanings
5 meanings
1(of behavior, ideas, etc.) Based on reason rather than emotions.adjectivegeneral
(về hành vi, ý tưởng, v.v.) Dựa trên lý trí thay vì cảm xúc.
“We need to make a rational decision based on the facts, not our feelings.”
“Chúng ta cần đưa ra một quyết định sáng suốt dựa trên sự thật, chứ không phải cảm xúc.”
- It all seemed quite rational to me at the time.
- In some ways their behavior is perfectly rational.
- There is no rational explanation for his actions.
- We are trying to present a rational argument for the change.
Dùng 'rational decision' khi muốn nhấn mạnh việc cân nhắc kỹ lưỡng các dữ liệu thực tế.
2(of a person) Able to think clearly and make decisions based on reason rather than emotions.adjectiveemotions
(về một người) Có khả năng suy nghĩ rõ ràng và đưa ra quyết định dựa trên lý trí thay vì cảm xúc.
“No rational person would ever behave like that.”
“Không người bình thường có lý trí nào lại cư xử như thế cả.”
- He was too upset to be rational.
- She seems incapable of making a rational decision under pressure.
- Obviously, he wasn't rational at the time of the incident.
Trong ngữ cảnh này, 'rational' thường được dùng để chỉ trạng thái tinh thần ổn định, minh mẫn.
3Logically sound; not self-contradictory or absurd.adjectiveacademic
Hợp logic; không tự mâu thuẫn hoặc vô lý.
“Is it rational to expect the economy to grow forever?”
“Liệu có hợp lý không khi kỳ vọng nền kinh tế tăng trưởng mãi mãi?”
- The theory provides a rational framework for understanding the data.
Thường dùng trong các bài luận hoặc thảo luận học thuật để đánh giá tính khả thi của một giả thuyết.
4(mathematics) (of a number) That can be expressed as a ratio of two whole numbers (integers).adjectivetechnical
(toán học) (về một số) Có thể được biểu diễn dưới dạng tỉ số của hai số nguyên.
“The number 0.5 is rational because it can be written as 1/2.”
“Số 0.5 là số hữu tỉ vì nó có thể được viết dưới dạng 1/2.”
Trong toán học, hãy dùng thuật ngữ chuyên ngành là 'hữu tỉ'. Đừng dịch là 'hợp lý'.
5(mathematics) A rational number: a number that can be expressed as the quotient of two integers.nounacademic
(toán học) Một số hữu tỉ: một số có thể được biểu diễn dưới dạng thương của hai số nguyên.
“The set of rationals is denoted by the symbol Q.”
“Tập hợp các số hữu tỉ được ký hiệu bằng chữ Q.”
Danh từ này rất chuyên biệt trong toán học, ít khi xuất hiện trong giao tiếp thông thường.
Word bank
Near synonyms
Antonyms
Common phrases
- highly rational
- perfectly rational
- completely rational
- seem rational
- rational argument
- rational choice
- rational decision
- rational thought
- rational explanation
Grammar & forms
Grammar
- linking
- countable
Inflections
- plural
- rationals
Word family
Usage patterns
- rational argument
- rational choice
- rational decision
Avoid mistakes
Common mistakes
He gave me a rational for his decision.
He gave me a rationale for his decision.
Use the noun 'rationale' to mean 'a set of reasons'.
It was an unrational fear.
It was an irrational fear.
The correct prefix for 'rational' is 'ir-', not 'un-'.
The price of the shoes was very rational.
The price of the shoes was very reasonable.
While 'rational' means logical, we use 'reasonable' for prices that are not too expensive.
We need to act more rational.
We need to act more rationally.
Use the adverb 'rationally' to modify the verb 'act'.
The rational between the two options...
The rationale for the two options...
'Rational' is an adjective and cannot be used as a noun meaning 'reasoning' in general English.
Don't confuse with
- rationale
The fundamental reasons for something; a logical basis.
“What is the rationale behind this new policy?”
'Rational' is an adjective (sensible); 'Rationale' is a noun (the underlying reason).
Academic collocations
Words that pair with "rational" in formal and academic writing
- verb
- appearremainbecomedeem
- adjective
- purelyentirelyperfectlyeconomically
- noun
- actorexpectationframeworkjustification
- preposition
- about
In context
Real-world examples
- business
In a business meeting, it is important to remain rational even when under pressure.
Trong một cuộc họp kinh doanh, điều quan trọng là phải giữ lý trí ngay cả khi chịu áp lực.
Trong văn hóa làm việc tại Việt Nam, sự điềm tĩnh và lý trí được coi trọng để tránh xung đột trực diện (giữ thể diện).
- business
We need to find a rational explanation for the drop in sales this month.
Chúng ta cần tìm một lời giải thích hợp lý cho sự sụt giảm doanh số trong tháng này.
Thích hợp cho các báo cáo phân tích số liệu thực tế trong môi trường công sở.
- daily life
Buying a house is a big decision, so you should be rational about your budget.
Mua nhà là một quyết định lớn, vì vậy bạn nên tỉnh táo về ngân sách của mình.
Việc mua nhà là việc trọng đại trong đời người Việt, đòi hỏi sự tính toán kỹ lưỡng về tài chính thay vì cảm tính.
- academic
The student provided a rational argument to support her scientific hypothesis.
Sinh viên đã đưa ra một lập luận logic để hỗ trợ giả thuyết khoa học của mình.
Sử dụng trong môi trường đại học khi yêu cầu tư duy phản biện và chứng minh bằng dữ liệu.
- daily life
Parents should try to stay rational when their children are misbehaving.
Cha mẹ nên cố gắng giữ bình tĩnh và sáng suốt khi con cái hư.
Nhấn mạnh việc giáo dục con cái dựa trên sự thấu hiểu thay vì đòn roi hay cảm xúc nóng nảy.
Notes for Vietnamese speakers
- Trong tiếng Việt, 'rational' thường được dịch là 'có lý trí' hoặc 'hợp lý'. 'Có lý trí' thường dùng cho con người và hành vi, trong khi 'hợp lý' dùng cho các sự vật, hiện tượng hoặc quyết định.
- Người Việt thường đối lập 'lý trí' với 'tình cảm'. Một người 'sống bằng lý trí' đôi khi bị coi là khô khan, nhưng trong công việc, đây là một phẩm chất được đánh giá cao.
- Từ 'rational' trong toán học được dịch cụ thể là 'hữu tỉ', khác biệt hoàn toàn với nghĩa thông thường.
Etymology
Late Middle English: from Latin rationalis, from ratio(n-) meaning 'reckoning' or 'reason'. Reference: Oxford Dictionary of English Etymology.
Exam levels
IELTS
7.0
CEFR
C1
TOEIC
805-850
More in Vietnamese
- Từ điển Lạc Việt (Laban Dictionary)
Cung cấp các nghĩa phổ biến và ví dụ song ngữ Anh-Việt.
- TFlat Dictionary (Soha)
Tra cứu chi tiết về từ loại và các cụm từ liên quan trong tiếng Việt.